De Mozesput van Claus Sluter – Een Nederlands meesterwerk in het hart van Bourgondië.

Een van de meest indrukwekkende sculpturen uit de late middeleeuwen is De Mozesput die werd gemaakt door Claus Sluter. Een beeldhouwer uit Haarlem die aan het Bourgondische hof uitgroeide tot een van de meest invloedrijke kunstenaars van zijn tijd. De opdrachtgever was hertog Filips de Stoute, die net buiten Dijon een nieuw kartuizerklooster liet bouwen, de Chartreuse de Champmol. Dat staat er nog steeds! Dit klooster diende als religieus centrum én als toekomstig mausoleum voor de Bourgondische dynastie.

In het midden van de kloostergang stond een grote waterput. Filips gaf Sluter de opdracht een monumentale bekroning op de put te maken. Hiermee wilde hij de bezoekers en kloosterlingen tot devotie uitnodigen en zijn eigen prestige vergroten. Sluter ontwierp een zeshoekige zuil van kalksteen. Nu verbleekt maar de put was rijk beschilderd en verguld door hofschilder Jean Malouel. Oorspronkelijk zat boven de beeldengroep een rotsachtig plateau met daarboven een groot houten kruisigingsbeeld. (zie beeld beneden) Dat bovendeel is helaas verdwenen.

De zuil toont zes profeten uit het Oude Testament: Mozes, David, Jeremia, Zacharia, Daniel en Jesaja. Elk is uitgebeeld als een herkenbare persoonlijkheid, met eigen gelaatstrekken, gebaren en attributen met teksten die vooruitwijzen naar het lijden en de komst van Christus. Samen vormen zij een cirkel van profetieën uit het Oude Testament die de betekenis van het  kruisbeeld, dat ooit boven hen stond, bevestigen én verdiepen. Tussen hen in staan engelen die rouwen om de kruisiging. Sluter gaf deze figuren een intense menselijkheid mee. Het is precies deze intensiteit die ervoor zorgt dat de Mozesput geldt als een van de belangrijkste voorbeelden van realisme in de beeldhouwkunst rond 1400.

De afgelopen jaren kreeg de Mozesput hernieuwde aandacht dankzij de kunsthistorica Susie Nash. In drie baanbrekende artikelen (Burlington Magazine) ontdekte zij de verdwenen onderdelen. Zij achterhaalde hoe de oorspronkelijke Calvariegroep, die er boven stond, eruit moet hebben gezien. Ze toonde aan dat Maria Magdalena de enige figuur was die knielde bij het kruis. Een veel soberder en intiemer ontwerp dan lang werd aangenomen. Ze ging ook diep in op de oorspronkelijke beschildering en de samenwerking tussen Sluter en Malouel. Daarbij ontdekte ze een opmerkelijk detail in de archieven: voor de profeet Jeremia werd een metalen bril besteld. Het is een van de vroegste verwijzingen naar een bril als onderdeel van een sculptuur, en benadrukt Jeremia’s rol als lezer en denker. De bril is dus de meest fascinerende vondst.