Biografie Artus Quellinus (1609-1668)

Artus Quellinus werd geboren op 30 augustus 1609 in Antwerpen. Hij kwam uit een vooraanstaande kunstenaarsfamilie en werd al vroeg ondergedompeld in de rijke tradities van de Vlaamse kunst. Zijn artistieke vorming begon vermoedelijk bij zijn vader Erasmus Quellinus I, een gerespecteerd beeldhouwer die Rubens tot zijn vriendenkring kon rekenen. Al op 24-jarige leeftijd leverde Artus drie zandstenen sculpturen (Venus & Mars o.a.) af aan niemand minder dan Frederik Hendrik van Oranje. Door deze opdrachten kon hij zich een reis naar Rome veroorloven. Daar werd hij in 1635 onder de hoede genomen door Francois du Quesnoy, een gevierd beeldhouwer. Via vele dagboeken en inventarissen van andere kunstenaars wordt duidelijk dat Quellinus kennis maakte met iedereen die er artistiek toe deed in Rome. Gian Lorenzo Bernini, die andere grote beeldhouwer, was er een van.

Quellinus keerde terug in 1639 naar Antwerpen. Niet lang daarna overleed Rubens maar ook zijn vader en kon hij diens atelier overnemen. Cru gezegd: de weg was vrij voor een beeldhouwer die kennis had van de barok en het classicisme. Hij werd dan ook benaderd voor opdracht buiten zijn stad in Lille en Brussel. Opdrachten die door Rubens waren gestart werden door hem afgemaakt. Via zijn netwerk bouwde hij een goede en gedegen reputatie op die hem in contact zou brengen met Constantijn Huygens die de Oranjes o.a. adviseerde over opdrachten en kunstaankopen. Maar het bracht hem ook in contact met de architect Jacob van Campen, de ontwerper van het stadhuis op de Dam in Amsterdam. In 1647, voordat er überhaupt met de bouw werd begonnen, was Quellinus al in Amsterdam. Hij logeerde bij zijn vriend Jan Asselijn, de schilder van de beroemde zwaan in het Rijksmuseum. Als je weet dat een dergelijk goede beeldhouwer beschikbaar is, dan pas je je ontwerp aan. Nietwaar?  

In dienst van stadsarchitect Jacob van Campen werkte Quellinus ruim vijftien jaar (!) aan de decoratie van het indrukwekkende Hollands classicistische gebouw. Samen met een team van Vlaamse en Nederlandse beeldhouwers realiseerde hij een van de meest ambitieuze sculptuur decoratieprogramma’s in de Nederlandse geschiedenis. Het stadhuis werd een tempel van de burgerlijke macht, versierd met talloze allegorische figuren, reliëfs en marmeren beelden die deugden, rechtvaardigheid, de vrede en de welvaart van de Republiek verheerlijkten.

Quellinus wist als geen ander de Italiaanse barokstijl te vertalen naar een meer ingetogen, protestantse context. Zijn beelden zijn levendig, vol beweging en anatomisch verfijnd, maar ze missen de overdadige emotionaliteit van zijn Italiaanse tijdgenoten. Artus Quellinus was geen revolutionair, maar wel een briljant vertaler van ideeën en verhalen. Hij bracht het beste van de Zuid-Europese barok naar het noorden en gaf de beeldhouwkunst een vaste plaats naast de al zo beroemde schilderkunst. Hij keerde rond 1664-65 uiteindelijk terug naar Antwerpen waar hij een paar dagen voor zijn 59^e verjaardag in 1668 overleed.  Op zijn zerk en dat van zijn vrouw stond vermeldt: ‘vermaert Stadthuys van Amsterdam’. De beeldhouwer was dan weliswaar overleden, met het 8^e wereldwonder in Amsterdam was zijn naam voorgoed onsterfelijk gemaakt.