Sculptuur van de maand
Elke maand schenken we aandacht aan één sculptuur en beeldhouwer in Nederland. Uit de openbare ruimte, privé collectie of musea. We lichten de sculptuur en biografie van de beeldhouwer toe en laten we zien hoe divers de Nederlandse beeldhouwkunst is. Ter inspiratie, hoop of misschien wel troost.
februari 2025
Theo van de Vathorst
Deuren Domkerk Utrecht – 1996
Theo van de Vathorst – Deuren Domkerk – 1996
Deze maand een zeer mooi voorbeeld van de Nederlandse beeldhouwkunst en de symbiose met architectuur. De deuren van Domkerk in Utrecht gemaakt door de Utrechtse beeldhouwer Theo van de Vathorst. Deze maand echter een iets andere vorm dan u gewend bent. Een video en we beloven u: de reportage is zeer de moeite waard om te bekijken. Alle details en ontwerpen van achter de schermen worden door Van de Vathorst getoond. Dit is uniek!
Wanneer je de Domkerk betreedt, valt direct op hoe de imposante bronzen deuren een monumentale toegang vormen tot deze ooit zeer grote kerk. De Utrechtse beeldhouwer Theo van de Vathorst werkte meerdere jaren aan dit enorme project. De opdracht was een bijzondere eer, want kerkdeuren worden zelden nog in Nederland door hedendaagse beeldhouwers vervaardigd. Met dit werk trad Van de Vathorst in de voetsporen van renaissancistische en vroeg moderne meesters als Ghiberti (Deuren baptisterium Florence) en Rodin (Poorten van de Hel) Zij wisten, net als van de Vathorst, met hun kunst kerkportalen tot spirituele belevingen te verheffen. De deuren van de Domkerk werden in 1996 in gebruik genomen en waren het resultaat van een langdurig en minutieus creatief proces. We kunnen hier uitgebreid beschrijven wat je ziet maar deze mooie reportage dekt de lading veel meer. Niet alleen is te zien hoe Van de Vathorst verschillende ideeën had voordat hij tot zijn definitieve ontwerp kwam. Maar het geeft ook een prachtig inkijkje in het leven van een alleraardigste en zeer getalenteerde beeldhouwer die met zijn werk menig historisch verhaal of persoon wist te verbeelden.
De bronzen deuren van de Domkerk in Utrecht zijn een goed voorbeeld hoe kunst en architectuur kunnen samensmelten tot één monumentaal geheel. Theo van de Vathorst heeft met zijn vakmanschap en artistieke visie een meesterwerk gecreëerd. Een hedendaagse uitdrukking van de eeuwenoude spirituele en culturele betekenis van die de Domkerk heeft. Wie deze deuren passeert, betreedt niet alleen een kerk, maar ook een tastbare weerspiegeling van Utrechtse en christelijke geschiedenis – een kunstwerk dat net als andere monumentale kerkdeuren in Europa, de tand des tijds moeiteloos zal doorstaan.
Met dank aan Marja Smit, Jan Jansen & Peter Paul van der Houven.
TECHNIEK
Materiaal:
Brons
Afmetingen:
Hoogte: ca. 420 cm
Breedte: 200 cm
Plaats:
Domkerk Utrecht
Model deuren opstellen
Bovenkant deur plaatsen
Binnenkant linkerdeur
Binnenkant rechterdeur
Biografie Theo van de Vathorst (1934-2022)
Theo van de Vathorst werd in 1934 geboren in Utrecht en groeide uit tot een van Nederlands meest vooraanstaande beeldhouwers. Hij studeerde bij Piet Esser aan de Rijksakademie in Amsterdam en rondde in 1962 zijn opleiding af. Na zijn afstuderen gaf Van de Vathorst les aan de Grafische School om in zijn levensonderhoud te voorzien. Al snel kreeg hij erkenning voor zijn werk en ontving hij opdrachten van de gemeente Utrecht. Zijn oeuvre omvat monumentale sculpturen, portretten, klein plastiek en penningen, waarbij hij werkte met materialen als steen, terracotta en brons.
Een van zijn meest prominente werken is, zoals eerder gezegd, de bronzen deuren van de Domkerk in Utrecht. Van de Vathorst was ook bekend om zijn portretten en penningen. Zo maakte hij in 1985 de Maartenspenning en in 1988 een penning ter ere van het 600-jarig bestaan van de Domtoren. In 2001 ontwierp hij de Provinciaal Utrechts Genootschap-penning, waarvoor hij in 2005 de prestigieuze J. Sanford Saltus Award ontving van de American Numismatic Society. In de stad Utrecht zijn meerdere werken van zijn hand te bewonderen. Het beeld ‘Koopvrouw op de Vismarkt’ uit 1976 is een eerbetoon aan de anonieme marktvrouw en staat symbool voor de levendige marktcultuur van de stad. Daarnaast vervaardigde hij een buste van judokampioen Anton Geesink, geplaatst bij de Jacobikerk, en het beeld ‘Oratriculus’ in het Noordse Park. Voor de universiteit Leiden vervaardigde hij in 2009 een bronzen reliëf, getiteld ‘Willem van Oranje schenkt Leiden een universiteit’. Dit kunstwerk werd door Koningin Beatrix onthuld en is te bewonderen aan de gevel van het Academiegebouw van de universiteit aan het Rapenburg.
Voor zijn bijdragen aan de kunst werd Van de Vathorst in 1997 benoed tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Naast zijn beeldhouwkunst hield hij zich ook bezig met tekenen, schilderen en kalligrafie. Theo van de Vathorst overleed op 21 januari 2022 in zijn geboortestad Utrecht op 88-jarige leeftijd. Zijn nalatenschap blijft voortleven in de vele kunstwerken die de stad Utrecht en daarbuiten verrijken.