Voor de Stadsschouwburg in Utrecht staat het fonteinbeeld  Feest der Muzen (1959) van Joop Hekman. Het is een kleine scène in de open lucht: drie vrouwenfiguren in brons in beweging rondom een centraal modern element. Wie eromheen loopt, merkt dat de beeldengroep steeds van beeld en karakter verandert. Soms lijken de figuren dansend. Soms bijna Grieks klassiek. Het kunstwerk heeft iets feestelijks, maar zonder uitbundigheid.

De drie vrouwen zijn de muzen, dochters van Zeus die de mensheid wijsheid en inspiratie gaven. Vanzelfsprekend zijn de muzen verbonden met deze plek. De schouwburg ertegenover is een huis voor verhalen, drama en muziek. De drie vrouwen zijn Melpomene (tragedie), Thalia (komedie) en Terpsichore (dans). Hekman vertelt dat niet anekdotisch met maskers of attributen, maar vooral met houding en beweging en zelfs dan is het lastig te onderscheiden.

De opdracht voor een fontein vóór de schouwburg ontstond al vlak na de oorlog, toen Utrecht geloofde in stads verfraaiing en cultuur in de openbare ruimte. Uiteindelijk werd het ontwerp van Hekman gekozen. Bijzonder is dat hij voorafgaand aan de uitvoering een studiereis naar Rome maakte om fonteinen te bestuderen. Dat zie je terug in de manier waarop Feest der Muzen is verbeeld. In Rome zijn fonteinen nooit alleen decor. Ze zijn theater in of met water. Denk aan de Vierstromenfontein van Bernini op de Piazza Navona of de Trevi fontein. Hekman lijkt dat idee naar Utrecht te hebben vertaald op menselijke schaal.

Feest der Muzen werd in brons gegoten door gieterij Stöxen in Leiden (zie foto’s onder) en groeide uit tot een van Hekmans belangrijkste werken in de stad. Het is typisch voor zijn rol binnen de Nederlandse beeldhouwkunst: figuratief, helder van thema, gemaakt voor het publieke leven. Niet streng modernistisch, niet nostalgisch maar ergens ertussen. Een overtuiging dat kunst midden in de stad hoort, waar mensen wandelen, wachten, praten, elkaar ontmoeten. We weten via zijn vrouw Rie dat hij soms dagen op de plek rondzwierf waar het beeld moest komen. Aandachtig kijkend naar de mensen, straten, gebouwen en als wat er afspeelde.

Wie hier even blijft staan, merkt dat het beeld niet vraagt om uitleg, maar om aandacht. Precies wat de muzen doen: ze herinneren ons eraan dat verbeelding geen luxe is maar een bron van inspiratie. Zelfs op een gewone dag, in een plantsoen, voor een schouwburg, kan die bron hoorbaar worden. Al was het maar door het kletterende geluid van het water op het steen en brons.